لوگوی تجارت گستر زانا

برخی از افکار درباره کارگزاران گمرکی: بررسی سازمان گمرک جهانی و فراتر از آن

توسط فدراسیون بین­ المللی انجمن کارگزاران گمرکی

ترجمه و ویرایش متن : آزاد حلوی، عضو اتحادیه کارگزاران گمرکی ایران

منبع :  بولتن سازمان جهانی گمرک ، اکتبر 2016 شماره 81 – www.wcoomd.org

 

الان زمانی است که سطح بالایی از علاقه مندي جهانی برای استفاده از کارگزاران گمرکی وجود دارد ،بخصوص به دليل نقش ارزشمندي كه کارگزاران گمرکی در ایجاد کارایی برای جابه جايي کالاها در طول مرزها  به روشی مقرون به صرفه و در تامین امنيت درآمد با حفظ منافع عمومی ايفا مي كنند.

هنوز کارگزاران گمرکی در سراسر دنیا، بخش قابل توجهی از زمان خود را صرف توضیح اینکه دقيقا چه کاری انجام می­دهند، می­کنند. این بدین معنا نیست که توضیح آن سخت است بلکه به اين دليل است كه الزامات کارگزار گمرک شدن و نوع خدمات ارائه شده توسط آنان اغلب در كشورهاي مختلف متفاوت است و طبق  قوانین ملی هر كشور تجویز می­شوند .

تعریف یک کارگزار گمرکي به موارد بسیاری  نظیر مقررات ملی (درصورت وجود)، بازار تجاری یک کشور، نقش دیگر ارائه­دهندگان خدمات لجستیکی و مسائل بنيادي مثل جغرافیا وابسته است.

فدراسیون بین­المللی انجمن کارگزاران گمرکی (IFCBA) رو به توسعه است. نه فقط بخاطر تفاوت­های میان کارگزاران گمرکی بلکه بخاطر مشترکاتي که آن­ها دارند.

 

استقبال از بررسی سازمان جهانی گمرک WCO

کارگزاران گمرکی از اخبار سال گذشته که یکی از اولویت­های سازمان گمرک جهانی، مطالعه­ درباره کارگزاران گمرکی بود، استقبال کردند. سپس ما خوشحال شدیم از اینکه تعداد بسیار قابل توجهی از اعضای سازمان جهانی گمرک در این بررسی شرکت کرده و با شور و شوق دانش و تجربه خود را درباره مقررات و اقدامات کارگزاران گمرکی در کشورشان به اشتراک گذاشتند.

پاسخ و تحلیلی که این بررسی ارائه داده دانش درباره کارگزاران گمرکی را به اشتراک گذاشته  و اهمیت موضوع را برای ادارات گمرکی و بخش خصوصی مشابه تایید می­کند. هم­چنین این مطالعه پرسش­های غنی را برای بررسی­های آتی بوجود می آورد. و از دیدگاه فدراسیون بین­المللی انجمن کارگزاران گمرکی IFCBA،  خوشحالیم که نتایج بررسی با بازخوردها و اولویت­های اعضای IFCBA در بر خی از بزرگترین کشورهای تجاری جهان، شامل اعضای ما در کشورهای درحال توسعه ، سازگاری داشت.

چارچوب صدور مجوز کارگزاری گمرکی

در حقیقت، تحلیل نتایج بررسی سازمان جهانی گمرک و تفسیر گزارش­، مدل اقدامات IFCBA درباره مقررات کارگزاران گمرکی را که ابتدا هفت سال پیش، پس از پژوهش­ها و بحث­های قابل توجه تایید شد، به بهترین شکل تحکیم و تقویت می­کند. در همان زمان، گفتگوی مهمی وجود داشت درباره استفاده اجباری کارگزاران گمرکی در سازمان تجارت جهانی (WTO) تحت عنوان توافقنامه تسهیل تجاری WTO که در حال شکل­گیری بود.

در سال 2009، IFCBA اصولی را مشخص کرد که "IFCBA از ایجاد نظامی شفاف، پاسخگو و سازگار صدور مجوز برای کارگزاران گمرکی  توسط ارگانهای دولتی مربوطه، حمایت کرده" و راهنمایی­هایی را در حوزه­های کلیدی و بحرانی زیر، جهت بسط چارچوبی نظارتی موثر برای صدور مجوز کارگزاران گمرکی ارائه می­کند:

·         دامنه اقدامات (آنچه فقط کارگزاران گمرکی می­توانند انجام دهند که دیگر اشخاص ثالث نمی­توانند)

·         مقررات شروع و ورود  (توسعه دانش از طریق آموزش و آزمون)

·         مقررات اجرایی

·         نقش اتحادیه ها یا انجمن های ملی کارگزاران گمرکی

هر کدام از این حوزه­ها چندلایه هستند، اما در قلب چارچوب نظارتی ، اعتقادی است که :  علایق عمومی به بهترین شکل توسط مقررات دولتی در باره کارگزار گمرکی دنبال شود.

 

منافع استفاده از کارگزار گمرکی

دولت­ها در بسیاری از کشورها ، با بررسي نظارت جامع و برنامه­های مدرن­سازی، به همراه چالش­های تحمیل شده به دليل ضعف­ها و فشارهای مالی جهانی برای کاهش کاستی­ها بعلاوه كاهش هزینه­ها، که منجر به تقاضا برای بهره­وری بیشتر با مصرف کمتر می­شود، در حال حركت بسوی  تغییرات چشمگیر هستند.

بیشتر از همیشه، مشخص شده که ادارات گمرکی ظرفیت مناسبي برای سرو کار داشتن با هزاران شركت خصوصي و افراد که کالاهایشان را وارد یا صادر می­کنند، ندارند و اغلب این شركت ­ها ظرفیت لازم برای ارتباط مستقیم با الزامات گمرک و دیگر ارگانهاي دولتی در انتقال کالاها در طول مرزها، را ندارند.


کنوانسیون‌های ورود موقت
. در سال‌های پس از جنگ و به خصوص دهۀ 60 و 70 میلادی، اقدامات سازندگی گسترده‌ای در سطح جهان جریان داشت و چون وسائل مکانیکی از قبیل جرثقیل‌‌های عظیم و یا ماشین آلات راهسازی بزرگ کمیاب بود، لذا اغلب این ماشین آلات برای ساخت جاده یا سد و ... به صورت ورود موقت به کشوری وارد می‌شد تا پس از اتمام کارعودت داده شود. به این ترتیب رویه‌های ورود موقت و بدنبال آن کنوانسیون‌های مربوطه رونق گرفت. اسامی این کنوانسیون‌های ورود موقت عبارتند از: کنوانسیون ورود موقت لوازم بسته‌بندی؛ کنوانسیون ورود موقت لوازم حرفه‌ای؛ کنوانسیون تسهیل ورود کالا برای نمایشگاه‌ها؛ جلسات یا وقایع مشابه؛ کنوانسیون ATA؛ کنوانسیون مربوط به کالاهای رفاهی دریانوردان؛ کنوانسون ورود موقت علمی؛ کنوانسیون ورود موقت لوازم آموزشی. کشور ما در اواخر دهه 1340 به این کنوانسیون‌ها پیوسته ولی به لحاظ کم اهمیت شدن آن‌ها و این که کلاً در کنوانسیون استانبول ادغام شده اند به تدریج در حال فسخ و متروکه شدن می‌باشند.

کنوانسیون ATA (1962): به موجب این کنوانسیون می توان نمونه های کالاهای تجاری و فیلمهای تبلیغاتی، کالاهای جهت ارائه در نمایشگاهها وانواع وسایل مشخص شغلی و حرفه ای را با ارائه دفترچه ATA  بدون تودیع تضمین به طور موقت وارد کشورهای عضو این کنوانسیون نمود و در موعد مقرر ازکشور خارج کرد .

کنوانسیون استانبول. با توجه به این که کنوانسیون‌های متعدد و پراکنده‌ای در خصوص ورود موقت وجود داشت که به برخی از آن‌ها اشاره گردید، سازمان جهانی گمرک تصمیم گرفت که تمام کنوانسیون‌های ورود موقت موجود تدوین شده توسط شورا همچنین 3 کنوانسیون ورود موقت وسائط نقیلۀ شخصی (مصوب 4 ژوئن 1954 نیویورک) (موضوع کارنه دوپاساژ) و ورود موقت وسائط نقلیۀ تجاری (مصوب 18 می 1956 ژنو) و ورود موقت هواپیما و قایق تفریحی (مصوب 18 می 1956) که مربوط به سازمان ملل می‌باشد به اضافۀ 2 مورد جدید ورود موقت را در یکدیگر ادغام و به صورت یک کنوانسیون واحد درآورد تا برگزاری جلسات و نیز اصلاحات و ادارۀ آن‌ها با سهولت بیشتری انجام شود. چنین متنی که جامع کلیۀ کنوانسیون‌های ورود موقت است با نام «کنوانسیون ورود موقت» در سال 1990 به تصویب «شورای همکاری گمرکی» رسید. چون اجلاس شورا در سال 1990 در استانبول ترکیه برگزار  گردید اصطلاحاً به آن «کنوانسیون استانبول» گفته می‌شود. (چنین امری در خصوص نامگذاری سایر کنوانسیون‌ها نیز صادق است مثل کنوانسیون کیوتو، کنوانسیون نایروبی، ...)

با قبول این کنوانسیون، کشورهایی که عضو کنوانسیون‌های قبلی ورود موقت بوده‌اند خودبخود از آن‌ها خارج و با پذیرفتن کنوانسیون استانبول، کنوانسیون‌های قبلی مثل ATA، ورود موقت لوازم حرفه‌ای، ...) فسخ شده تلقی می‌گردد.

کشور ما نیز اخیرا به طور رسمی عضویت کنوانسیون استانبول را پذیرفته است.

 

منبع : مکس پدیا

 

ترخیص کالا 

CARNET DE PASSAGE 

کارنه دوپاساژ  سند یا جواز یا دفترجه عبور یا ورودموقت وسایط نقلیه شخصی است. این دفترچه برای عبور از کلیه کشورهای عضو کنوانسیون ( CPD) معتبر است .

تریپتیک: نوعی از کارنه دوپاساژ که در قلمرو گمرکی یک کشور معتبر است و به زبان ملی کشور محل ورود تنظیم می گردد.

دیپتیک: نوعی از کارنه دوپاساژ که در قلمرو گمرکی یک کشور معتبر است و به زبان ملی هر دو کشور صادر کننده و استفاده کننده تنظیم می گردد.

 

 

ترخیص کالا

 

ارزش گمرکی خودرو های وارداتی بر اساس قیمت صادراتی و با مقایسه قیمت های جهانی در کمیته تبصره 6 قانون خودرو بصورت سالیانه تعیین می گردد اگر قیمت مندرج در اسناد خرید کمتر از قیمت صادراتی مصوب باشد، قیمت صادراتی ملاک عمل خواهد بود.

 به طور کلی خودروی سواری کمتر از 1500 سی‌سی در ردیف تعرفه‌ای 87032290 جدول مقررات صادرات و واردات طبقه‌بندی می‌شود و واردات این خودروها مشمول 40 درصد حقوق و عوارض گمرکی است.

واردات خودروهای سواری بین 1500 تا 2000 سی‌سی در ردیف تعرفه‌ای 87032319 طبقه‌بندی شده و مشمول 40 درصد حقوق و عوارض گمرکی است.

خودروهای سواری از 2000 تا 2500 سی‌سی هم در ردیف تعرفه‌ای 87032329 طبقه‌بندی و مشمول 55 درصد حقوق و عوارض گمرکی است.

 واردات وترخیص خودروهای سواری بالای 2500 سی سی ممنوع است.

 واردات خودرو مشمول 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده و همچنین 4 درصد مالیات علی‌الحساب علاوه بر حقوق و عوارض گمرکی است.

 حقوق ورودی خودروهای هیبریدی  5 درصد ارزش گمرکی است.

 واردات تمام خودروها در گام اول نیاز به مجوز ثبت سفارش وزارت صنعت، معدن و تجارت دارد.

 قبل از اخذ مجوز واردات،  اخذ مجوز های چهار گانه  نمایندگی از اصناف،  مجوز استاندارد، بهینه سازی سوخت و محیط زیست الزامی است.

1-تعرفه ارزشی :

در اکثر کشورهای جهان در حال حاضر مبنای محاسبه تعرفه گمرکی ارزش گمرکی کالاست . به عبارتی درصدی از ارزش گمرکی کالا مبنای دریافت حقوق گمرکی خواهد بود . در ایران نیز در حال حاضر مبنای محاسبه تعرفه گمرکی اکثر کالاها ارزش گمرکی کالاست .

نکته 1: ارزش گمرکی کالا ( یا همان CIF ) عبارت است از ارزش کالا + هزینه کرایه حمل تا مقصد + بیمه تا مقصد.

نکته 2: تعرفه گمرکی درحال حاضر در ایران از دو بخش تشکیل شده :  الف-حقوق گمرکی که توسط مجلس تصویب شده و نرخ آن مدتهاست به طور کلی 4 درصد است و ب-سود بازرگانی که هر سال توسط هیات وزیران تصویب و ابلاغ می شود . با این توصیف وقتی تعرفه ارزشی کالایی 55 درصد اعلام می شود به معنی این است که 51 درصد آن سود بازرگانی و 4 درصد آن حقوق گمرکی است .

2-تعرفه مخلوط:

که معمولا شامل یک بخش ارزشی یا یک بخش ثابت است و در محاسبات هرکدام بیشتر شود آن مبنای محاسبه خواهد بود . مثلا تعرفه پیج و مهره 15 درصد ارزشی یا هر کیلو 6000 ریال ( هر کدام بیشتر شود).

3-تعرفه مرکب:

که شامل یک بخش ارزشی و یک بخش ثابت است که هردو در محاسبات جمع می شوند . مثلا تعرفه برنج 5 درصد بعلاوه هر کیل. 5000 ریال .

4-تعرفه ترجیهی:

معمولا با توجه به توافقات دوجانبه ای که بین دولتها برای تجارت منعقد می گردد برای برخی یا همه ی کالاهایی که از کشوری وارد می شود ترجیهاتی قایل می گردند . مثلا تعرفه پارچه 32 درصد و اگر از سوریه وارد شود 15 درصد تعرفه ترجیهی دارد.

4-تعرفه تبعیضی:

دولت به منظور کاهش واردات نوع خاصی یا همه ی کالاهای کشوری تعرفه های تبعیضی در نظر می گیرد.

مثلا تعرفه گندم 10 درصد و اگر از آمریکا وارد شود 20 درصد.

 

( مثالهای تعرفه ای فوق فقط جنبه آموزشی دارد و جهت درک مطلب ارایه شده است )

 

ترخیص کالا